Meng Ĉiang kaj Van
ĉina popola fabelo

La laga lazuro
lante lulante
balancas lotuson lunluman…
Silksona susuro
sente silente
suspiras spir-kison parfuman…

«Lotuso lunluma, mia amata,
sur laga lazuro vi estas;
silksona susuro, via amata,
kun kisa kareso mi estas…
Ni plendas en la vento al pasantoj:
Ah, ve al ni, transtombaj geamantoj!»

* * *

De buŝ' al buŝo dum jarcentoj
en migra kanto vivo ŝtormas;
por mozaiko el fragmentoj
versfare nun mi fablon formas,
kaj kune migri vin invitas,
en fantazio vagabondi,
tra voj' zigzage vin mi gvidas
al Meng Ĉiang kaj Van renkonti.

* * *

Familio Meng kaj Ĉiang familio
najbarece vivis kaj en harmonio.
Kvankam la ĝardenojn alta mur' disigis,
la najbarojn sento solidare ligis…
Foje la mastrinoj — tamen nesciante —
ĝuste ĉe l' murflankoj sin okupis plante
kaj kukurbograjnojn ŝovis en la teron:
por rikolti riĉe havis ja esperon…

Ĉiuflanke unu, do du grajnoj ĝermis,
poste la foliojn, florojn disen sternis
grimpe rampe supren trans la murorandon,
tie unuiĝis, formis unu planton…
Sur la murosupro kreskis jen kukurbo…
Oni ĝin primiri venis eĉ el urbo,
ĉar la fruktgiganto indis por spektaklo,
forme kaj mezure ŝajnis eĉ miraklo.

Inter Meng kaj Ĉiang iĝis tem' diskuta:
«Kiu havas rajton por la frukto tuta?»
Fine, ĉar amika sento ilin ligis,
ilin ĝin konsente tranĉe disduigis
Aĥ, mirakle tiam el kukurba sino
al du mastroj ridis ĉarme jen — knabino.
Ili ŝin adoptis tuj — filin' komuna,
Meng Ĉiang ŝin nomis per la nomo kuna.

* * *

En tiu tempo landon de ĉinoj
imperiestro Sihuang regis;
tuta popolo — viroj, virinoj —
ŝvitis jugporte, sklave ĝemegis.
Pasis en timo tagoj kaj noktoj,
plebo servuta fastis… malbenis,
ĉar ĉiorabe agis la voktoj,
ne nur produkton, vivon eĉ prenis…
Vivoestinge larmoj kaj sang'
fluis abunde dum Sihuang.

Hordo de hunoj norde ĉe l' limo
ofte invadis rabe kaj murde…
Skurĝe pelata, urĝe pro timo,
fuĝis la plebo suden tumulte,
tamen ne povis trovi defendon;
tie la voktoj leĝe per punoj
por si aroge rabopretendon
prenis for, kion lasis la hunoj…
Propran salivon glutis la lang'
pro la mizero dum Sihuang.

Li do ordonis muron masoni
larĝe kaj longe norde ĉe l' limo.
Al la rokegoj jungis sin oni
ŝtonojn por tiri ŝvite sen fino…
Mil masonistoj kirlis morteron…
Tage kaj nokte ŝtonon al ŝtono
metis konstrue, sed la esperon
ŝiris malice iu demono…
Muron detruis rokolavang'
spite al volo de Sihuang.

Vane la muron oni komencis
levi denove inter la klifoj,
volon sukceso ne rekompencis;
vanis laboro, streĉo, mil vivoj…
Kreskis la muro, kreskis kaj falis,
rube ruliĝis disen en sablo…
Ve, ĉar senvenke ili batalis,
mil masonistojn murdis la sabro…
Sakre de dioj petis la lang'
plagon teruran por Sihuang.

Nun Sihuang por trovi la solvon
al la saĝuloj turnis sin fine:
«Ĉiam la muro falas en polvon.
Kion do fari? Diru sentime!»
«Kiom da longo havas la muro?
Forto de sorĉo nestas en tio,
firmon donanta al la sekuro».
«Longo de l' muro — dekmil da lioj».
Nun la saĝulo, pala sur vang',
treme konsilis al Sihuang.

«Imperiestro, dekmil da vivoj
lasu estingi, muren masoni,
kaj via muro inter la klifoj
staros jarmilojn glore vin kroni».
«Imperiestro», kriis alia,
«tiun konsilon sekvi evitu!
En ĝi ja ŝtormas revolucia
sento de l' plebo. Ĝin ne incitu!»
«Pendu kanajlo sur ĉiu stang'!»
Jen furiozis tuj Sihuang.

«Konas mi homon; Van lia nomo.
Tio signifas sence dekmil-on.
Lin arestigu! Tiel demono
post la ofero havos trankvilon…
Certa rimedo… kredu la veron,
lasu lin murdi, muren masonu,
sangon kirligu en la morteron,
por ke la muro glore vin kronu!»
Solvo masakra, verŝo de sang'
trafis preferon de Sihuang.

* * *

Dum hela nokto bela
arĝente pasis lun'…
La tuta bosko muta
sin banis en la lum',
kaj krome en arome
freŝiga ond' de lag',
pro varmo — nuda ĉarmo
sin banis post la tag'
(ĉinino, ne feino,
kun korpo, pulsa sang'),
la granda jam ravanta
knabino: Meng Ĉiang,

Elkore senpudore,
ĉar regis nur silent'
kaj vante sangvipante
en ŝi petolis tent',
ŝi krie tutpasie,
kun juna salta danc',
provoke amovoke
proponis sin por ŝanc':
«Se preme ĉirkaŭprene
nun iu kaptus min,
kun ĵuro kaj plezuro
al li mi donus min».

En solo monologo
pruviĝis ŝajna van'
ĉar ardo de rigardo
ŝin gvatis dum la ban'.
Jes, supre jen kolubre
sur foliriĉa branĉ'
inside amavide
troviĝis jam fianĉ':
pelata de soldata
taĉmento de l' tiran'
hazarde kaj singarde
la sin kaŝanta Van.

Per salto el la alto
li falis teren nun…
Post krizo de l' surprizo
pro prompto de l' plenum',
senspire, tamen mire
rigardis Meng Ĉiang
Pro flamo, arda amo
ekbolis ŝia sang';
sinjuĝe — ne rifuĝe —
decidis ŝi pri si:
«Junulo el nebulo,
mi donas min al vi!»

«Plej bela, eĉ anĝela,
feina sorĉa rav',
mi kore vin adore
jen iĝis via sklav'.
Konfese, ĉar necese,
nun devas diri mi:
pelato de la fato
kaj orfa estas mi.
Tre time, sed intime
mi nun demandas vin:
ĉu fide fatospite
vi prenus edzo min?»

«Negrave, ke senhave
aperis vi por svat'…
Por ĉiam amo nin jam
kunligis per la fat'…
Virinoj — du patrinoj —
edukis ame min.
En domoj du — du homoj
dorlotis patre min.
Kun ili por jubili
ĉeestos parencar'
ĝis ĵure vorto jure
nin faros unu par'.

Dum gaja nokto maja
sub lunradia rid'
jen nia par' pasia
jam ĉe l' unua vid'
ekamis, tiel flamis
en fajro de l' vivĝoj',
ke eble sentis febre:
sin kroĉas voj' al voj',
kaj sorte diaforte
kuniĝos ĝis Nirvan'
tra rifoj de cent vivoj
de Meng Ĉiang kaj Van.

* * *

Granda estis ĝojo en najbaraj hejmoj;
sango tuj pliverve pulsis en la vejnoj,
du gepatraj paroj vete sin preparis,
por la geedziĝo veran pompon faris:
pimpaj lampionoj, flagoj kaj girlandoj
pendis inter arboj, flirtis sur murrandoj,
venis la gastaro sin vestinta prince,
venis muzikistoj famaj tutprovince.

Meng Ĉiang impresis fianĉino bela,
jen tulipe ruĝa, jen lilie hela…
Ĉar ŝi tre amata estis ja de ĉiu,
do de ŝia festo restis for neniu.
Ŝiaj parencaro, amikinoj koraj,
venis al la urbo, el vilaĝoj foraj,
tintis per tintiloj, fajfis per hobojo,
ĝisplafone saltis ĉiu pro la ĝojo…

La fianĉo Van mem, altstature rava,
ŝajnis por virinoj kororabe brava,
kiu en brodita vesto de l' fianĉo
ne aspektis tia, kia sur la branĉo…
La blankbarba pastro benopreĝe ridis,
ĉar pli belan paron li neniam vidis;
sin neniu sentis dum festeno — orfo…
Nur sur fora branĉo grakis nigra korvo…

Kaj subite viro al fianĉo montre
kun stentora voĉo kriis fulmotondre:
«Van, imperiestro Sihuang cin vokas!»
(Tiel neniige nur la fato mokas.)
Dum lin ĉenis estro de l' soldata roto
por konduki lin al trono de l' despoto,
rozoj de l' vivĝojo velkis kaj postlasis
penson korhaltigan: Mort' en domon pasis.

* * *

Svene en menso
morne pro penso
Meng Ĉiang muta
helpon refuta
sepdek-sep-tage
sidis senage…

Tiam angoro
pro la hororo
pri la terura
krimo ĉemura
igis ŝin agi…
Kaj veston ŝirante
al nordo nudplande
migre ekvagi…
De loko al loko
kun vea revoko
muron sieĝi,
rokojn petpreĝi…

Dum la pilgrimo
plore pro krimo
plore kaj plende
plore korfunde
plore korvunde
plore langvore
plore stertore
plore dolore
plore, nur plore
ĉiam ĉemure
rampe kaj kure
ploris millarme,
kriĉis alarme
al la demonoj,
rokoj kaj ŝtonoj…

Serĉe sintrene
ŝi ĉiupaŝe
migris ĝis loko
tena lin kaŝe…
Jen tie brue
tertreme detrue
la rokoj moliĝis,
korhavaj eĉ iĝis,
mirakle disfalis
pro l' forto de am'
kaj kion ŝi petis,
nun al ŝi elfetis:
enmuran skeleton
de ŝia Van.

* * *

Pri la mirakla cedo de l' ŝtonoj
pro funebranta plor' fianĉina
al Sihuang tuj kuris la homoj,
vokis lin al la loko ruina…
Venis li vidi… Vido lin venkis,
ĉar Meng Ĉiang eĉ veste ĉifona
per sia belo miron pretendis…
Pri ŝi decidis volo ordona:
«Ci regnestrino iĝos en rang'
ĉe la tronseĝo de Sihuang

«Estu do tiel… Min al vi ligu,
sed jen kondiĉe: turon levigu,
sepdek-sep-ŝtupan turon en alto,
supre sur klifoj, sur la bazalto;
tien min lasu lin prifunebri,
sepdek sep tagojn larmi sufere,
por li la lastan kulton celebri,
poste — min via havu vi tere».
«Tiel okazu laŭ cia strang' —
degne konsentis nun Sihuang».

Sepdek sep ŝtupojn supren ŝi iris
kun la vidvina viva korvundo,
arde kun Van kuniĝi sopiris…
Do ŝi de turo saltis al fundo…
Sube lageto ĉion ja glutas,
ankaŭ ŝin prenis ondoj por paco,
sed en orfiŝoj viva ŝi mutas,
ravas lotuse sur la surfaco…
Tiel aflikte fablas la lang'
pri gefianĉoj dum Sihuang.

* * *

De nord' al sudo dum jarcentoj
la migra kanto vagabondas,
ripete ĉiam turnaj ventoj
de sud' al nordo ĝin rakontas…
Dum maja nokto sub lunlumo,
kiam en koroj amo bolas,
tre ofte ŝajnas en ventzumo,
ke Meng Ĉiang kaj Van parolas:

«Aĥ, ve al ni, transtombaj geamantoj!
Ni plendas en la vento al pasantoj…
Kun kisa kareso mi estas
silksona susuro, via amata;
sur laga lazuro vi estas
lotuso lunluma, mia amata…»

Suspiras spir-kison parfuman
sente silente
silksona susuro…
Balancas lotuson lunluman
lante lulante
la laga lazuro.