VI.

La veturilo ekiris. Fridolin sidis apud la veturigisto. Baltazar kuŝis sur la kesto kaj rigardis la firmamenton. La studento kaj la knabino tenante la manon en mano marŝis post la veturilo. Al la stacidomo ili iris. Silento regis sur la polva ŝoseo, nur la neŝmiritaj radoj ploris, plendis.
Preterpasante la krucon la studento levis sian ĉapelon. La knabino faris krucsignon kaj rerigardis.
— Kiel bele, freŝe lumas tiuj multaj krizantemoj!
— Ĝis morgaŭ ili jam forvelkos, — diris li. — Je morgaŭ velkos ĉiu floro.
La knabino ne respondis, nur pli forte premis lian manon. La studento rigardis supren al la firmamento.
— Kiel bele brilas la steloj.
— De morgaŭ jam ili ne brilos tiel, — ĝemis ŝi. — De morgaŭ ne estos videblaj plu la steloj sur la firmamento.
La studento tiris ŝian manon al sia buŝo, sed ne kisis, nur karesadis ĝin per la lipoj.
— Kiel etajn, filigranajn manojn vi havas, Eva! Kiel velure blankajn! Kaj kiel ĝi tremas.. Ho, mi prefere metus mian koron tien.
— Ĝi estas ja tie, mi tiel sentas. La tuŝo de via mano estas, kvazaŭ vi metus vian koron tien.
La rigardo de la studento renkontis grandan apudvojan arbon.
— Rigardu, Eva, la pomujo… nia pomarbo… ĉu vi rememoros pri ĝi?
— Mi memoros pri la revo, kiun via koro donacis al mi sub ĝi. Ho, kiel bela, kiel neforgesebla ĝi estas.
— Jes, Eva. Tre bela revosonĝo. Ni sonĝis tiun arbon la arbo de la Eterna Vivo…
— Kaj mia mano ŝiris de ĝi la frukton de la eterna vivo.
— Tiel, kiel en la biblio.
— Tiel, kiel en la biblio Adamo kaj Eva…
— Kaj ni sonĝis, ke por ĉiam ni unuiĝis. Super nia juneco sen postsignoj preterpasis miljaroj, jam neniu vivis sur la tero, nur ni. Jes, sole ni kaj la printempo tamen pasis neniam for. Por ni vivis la naturo kaj la maljuna Tero fariĝis edeno de la eterna juneco. Por ni, por la lasta Homoparo, kiuj manĝis el la frukto de la Eterna Vivo… La lasta homoparo: Adamo kaj Eva… Kiel bela sonĝo estis!
— Jes, tre bela. Nia koro teksis ĝin.
— Foje mi priverkos tiun temon. En versoj kun tintaj rimoj mi priverkos tion kaj akiros faman nomon por doni ĝin al vi, Eva ?… nur al vi, mia amata.
— Kaj mi honeste gardus ĝin, ho kiel mi gardus ĝin!… Sed kial paroli pri tio? La revo, sonĝita sub la pomarbo, neniam efektiviĝos.
La studenton tre malagrable tuŝis tiu ĉi nekredemo.
— Ĉu vi ne fidas min, Eva? Vi ne kredas la grandan puran amon de mia koro?
— Sed mi fidas kaj kredas vin, kiel min mem, sed mi ne kredas la Vivon,
Kun konsternita animo la studento rigardis la knabinon. Li ripetis kelkfoje en si: ,,Mi kredas vin, sed mi ne kredas la Vivon." Kio estas tio ĉi? Ĉu terura vereco, en kiu troviĝas la morto de ĉiu ambicio aŭ nur pensero, inspirita de la aŭtuna vespera ventomuĝo?
— Eva, kiel vi povas diri tiajn… ?
— Ĉar mi sentas, scias tion… Tiu ĉi revo same neniiĝos kiel tiu pri mia dormipova parolanta pupeto. Tiutempe mi estis ankoraŭ malgranda knabino. Fridolin ludis en granda cirko. Foje li portis min kun si en la urbon por rigardi montrajn fenestrojn. En iu magazeno tre plaĉis al mi puntĉemiza pupeto. Ni eniris. Ho, kiel bela estis tiu pupo! Ĝi povis fermi la okulojn kaj se oni premis la dorson, ĝi diris: ,,Papa, Mama". Sed Fridolin ne havis tiom da mono, ke li estus povinta aĉeti ĝin kaj admonis min: ,,Ŝparu kaj tiam la pupeto fariĝos eĉ pli kara por vi!" De tiu tago mi flankenmetis ĉiun moneron, ricevitan de sinjoroj kaj sinjorinoj por sukero, bombonoj kaj ĉiutage trifoje mi kalkulis la kolektitan sumon, ĉiuposttagmeze mi kuris rigardi mian pupeton en la montra fenestro. Ne multe mankis al la prezo, kiam Fridolin promesis la kompletigon kaj ni ekiris por mia bela parolanta pupo, por efektivigo de mia revo. Ho, kiel ekscitite mi kuris en la magazenon kaj ĝuste tiam iu komizo pakis ĝin por elegante vestita knabineto. Mi ekploris, ploris, ploregis kaj por konsoli min Fridolin aĉetis ŝvelvizaĝan ĉifonpupon. Alia knabineto ricevis mian belan parolantan pupeton, por kiu longajn semajnojn mi sopiris, ŝparis kaj rezignis pri ĉio efemera… Tiel neniiĝos ankaŭ tiu ĉi bela revo. Kiel ajn mi batalos por ĝi, ĉe la celatingo iu alia forprenos de mi mian belan parolantan pupon kaj la Vivo por kontentigi min alŝovos antaŭ min unu ŝvelvizaĝan ĉifonpupon.
Doloraj pensoj taŭzis la koron de la studento. Li ne trovis vortojn eĉ por konsoli sin mem, nur kun spasma forto premis la manon de la knabino, kvazaŭ li neniam volus ellasi ĝin. Ŝia mano konvulsie doloris, tamen ŝi ne fortiris ĝin el la forta premo. Ne domaĝas, eĉ se ĝi doloras. Estas ĝojo pagi eĉ per doloro, sufero por la minutoj, en kiuj ŝi povas senti, ke ankoraŭ ŝia posedaĵo estas — la bela parolanta pupo.
La veturilo haltis antaŭ ili. Nur nun ili rimarkis, ke la stacidomo jam estas atingita. Ho, tiel baldaŭ! Nun oni envagonigos la kestojn kaj tendostangojn kaj poste… Poste? Kio okazos poste? Io terura, io korŝira kaj ili havas apenaŭ duonhoreton.
Dum Baltazar, Fridolin kun la veturigisto malŝarĝis la veturilon, la studento kun la knabino iris sur la peronon. Ili eksidis sur benkon, senvorte sidadis forte premante sin unu al alia kaj tenis la manon en la mano. Ne darfas malkroĉi la manojn! Kiam ili malkroĉos la manojn, tiam pasos ĉio, kio estas bela. Eĉ la revo mortos.
Fridolin paŝis al ili kaj transdonis bileton al Eva.
— Post dek minutoj la vagonaro alvenos… kaj… kiel mi diru… jes, kara sinjoro gimnaziano, ni tutkore dankas vian subtenon, protektadon kaj … printempe, kiam ni revenos, ĉar printempe ni revenos…
— Jes, — diris la studento kun obtuza senkolora voĉo kaj etendis la manon. — Adiaŭ! Dio helpu vin ĉiujn, paĉjo Fridolin!
Io falis en la okulojn de Fridolin kaj subite li forturnis sin de la geknaboj kaj ekiris al la elirejo.
— Mi ne povas kompreni, ke Baltazar ankoraŭ ĉiam havas parolindaĵojn kun tiuj fervojistoj…
La studento ekĝemis.
— Post dek minutoj alvenos la vagonaro.
— Jes, post dek minutoj alvenos la vagonaro kaj pasos kvin minutoj kaj denove ekiros la vagonaro plu…
— Jes, ekiros la vagonaro plu.
La okuloj de la knabino pleniĝis per larmoj, tiuj de la studento restis malsekaj kaj rigide fiksiĝis al lampolumo de iu fora komutilo.
— Kaj ĉu vi revenos, Eva?… Ĉu vi revenos printempe?
— Re!
— Je Dio?
— Je Dio!
En la nigra nokto, kiel kortranĉa veo, akre sonis la fajfo de lokomotivo. La studento denove ekkaresis per la lipoj la manon de la knabino.
— Kaj ĉu vi skribos kelkfoje al mi, Eva?.. Vi skribos, ĉu ne? Al Adamo Rabecy en la strato Körisfa…
La knabino sian liberan manon enpoŝigis kaj post momento kun malgaja rideto elprenis leteron.
— Mi eĉ skribis jam… Hodiaŭ posttagmeze, post la prezentado… Eĉ poŝtmarko estas sur la koverto. Nu, prenu ĝin!
— Kion vi skribis al mi?
— Kion vi mem diris… Tiel bele vi esprimis tion kaj neniam mi estus povinta tiel esprimi la samon…
Kun oreltranĉa bruego alvenis la vagonaro.
Ilian koron kruele ekskuis tiu ĉi bruo kaj ilia spirado haltis momenteton. Baltazar kaj Fridolin tuj aperis apud ili.
— Nu, kara juna amiketo, ni dankas la bonecon de via koro, ĉiam rememoros pri vi… ankaŭ nia suneto… ĉu ne, Fridolin?
Fridolin nur kapjesis. La studento etendis la dekstran manon al ili, per la maldekstra li ankoraŭ tenis, premadis tiun de la knabino.
—Majstro Baltazar, paĉjo Fridolin, — en lia voĉo vibris la retenita ploro — permesu al mi, ĉar peko tio ne estas ja… ni renkontis nin kiel gefratoj, kiel du sengepatraj orfo kaj orfino… permesu, ke unufoje mi kisu ŝin.
Baltazar konsente kapjesis, forturnis sin kaj Fridolin rapidis envagoniĝi. La lipoj de la studento fandiĝis kun tiuj de la knabino. La lipoj fandiĝis, la larmoj kunfluis.
— Eva, mia amata suneto, rememoru iam pri mi!
— Adamo, mi… mi tre… treege… Nur ŝia rigardo finis la frazon. Ŝi elŝiris sian manon el la lia kaj kuris, kuris post Fridolin. La studento kun spasma forto kaptis la brakon de Baltazar kaj tiel petegis.
— Se vi kredas Dion, majstro Baltazar, tiam printempe… tiam printempe denove vi reportos ŝin!
Baltazar, profunde emociita, rigardis la studenton.
— Jes, printempe… printempe ni revenos.
La vagonaro ekiris. El la fenestro de iu triaklasa kupeo ekflirtis la blanka tuketo por adiaŭo. La studento staris, staris kaj rigardis ĝis la nigra nokto englutis ĝin, poste elkuris sur la vojon al la urbo kaj kuris, kuregis, kvazaŭ li volus rifuĝi, eskapi de siaj doloroj.
Sur la foirplaco li haltis, reserĉis la lokon de la tendo. For, for de tie ĉi! Tiel li sentis, ke neniam li povos gaje ridante trairi tiun ĉi placon. Subite li rememoris pri la letero, ekkuris al la stratangula lampo, kie hieraŭ li renkontis Paŭlon Barko kaj ekŝiris la koverton. Kun larmovualitaj okuloj li legis la simplajn frazojn, skribitajn per mallerteta mano.

"Tre estimata sinjoro gimnaziano, mi dankas la belan poemon, la belegan noktan muzikon, la multajn florojn kaj mi tre dankas vian bonecon al mi kaj mi pensos ofte pri la sinjoro gimnaziano kaj nun mi jam scias, kio estas priplorinda en tio, ke du trovitaj infanoj renkontas sin, demandas kaj respondas. Ve, en tio estas io priplorinda!
Respekte salutas vin,
Eva……
P. S. En la koverton mi metis ion por memoro. Ne koleru pro tio!"

El la koverto lia tremanta mano elprenis blankan krizantemon, orblondan bukleton. Blanka krizantemo, tombeja floro. Pro superstiĉa doloro ploregante li kisadis ilin.
Mano peziĝis sur lian ŝultron. Bone konata, seka knara voĉo parolis al li.
— Tamen estas vere, ke vi vizitadas la drinkejon, amiko. Hja, memkompreneble, estas ja printempo, ĉu ne? Nu?!
La studento levis la kapon. La lampolumo ĵetiĝis al li. Larmostriita vizaĝo kun mieno, taŭzita de doloro, apatie rigardis al profesoro Baranyoŝ. Baranyoŝ konfuziĝis kaj sincera kompato vibris en liaj vortoj.
— Nu, kio?… Kio estas al vi, amiko? Kurba dolora rideto trudiĝis al la lipoj de la studento.
— Humile mi raportas, sinjoro profesoro, ke estas aŭtuno… aŭtuno… la dekunua de oktobro…
La profesoran severecon neniigis homa kompato kaj la koro de la bonintenca protektanto ekparolis en la konsolo.
— Nu, kara juna amiko, levu la kapon! Ankoraŭ venos printempo… multaj belaj printempoj.
Nekredeme la studento balancis sian belan kapon.
— Tiel bela printempo, kiel estis tiu ĉi en la aŭtuno, venos neniam, sinjoro profesoro… neniam.